Dnevni list Blic, u broju od 13.12.2010. godine, u tekstu sa nadnaslovom Top lista – Najznačajnije iskopine u Srbiji i naslovom Pet arheoloških otkrića godine u Srbiji , arheološko nalazište u selu Niševac kod Svrljiga ubraja među pet otkrića godine u Srbiji. Pored Niševcu u ovu grupu svrstani su i Feliks Romulijana (Zaječar), Medijana (Niš), Viminacijum (Požarevac) i Drenovac kod Paraćina.

U tekstu se, između ostalog, kaže:

„Tokom zaštitnih arheoloških istraživanja na trasi koridora 10, kod Dimitrovgrada, arheolozi su otkrili ostatke 2000 godina starog antičkog rimskog puta Via militaris, a na lokalitetu Kalnica u selu Niševcu jedinstven objekat u Srbiji koji datira sa početka II veka, po svoj prilici „Timacum Maius“, prva stanica od Naissusa ka Dunavu sa očuvanim keramičkim cevima za zagrevanje, ugrađenih u zidove i pod. Put je bio kaldrmisan, širok osam metara, sa dve trake i sa monumentalnim ivičnjacima. Erheolozi Miroslav Lazić (Filozofski fakultet Beograd) i Milorad Miljković (Republički zavod za zaštitu spomenika) kažu da je reč o velikom otkriću budući da se iz starih itinerera zna da je duž Morave i Nišave prolazila trasa koja je povezivala zapadne i istočne provincije Rimske imperije“.

Na lokalitetu „Kalnica“ u ataru sela Niševac, ovih dana, otkriven je jedinstven objekat u Srbiji koji datira sa početka II veka, a po svoj prilici reč je o Timacum Maius-u, prvoj stanici od antičkog Naissusa ka Dunavu.

Ova antička građevina poseduje očuvane instalacije za zagrevanje prostorija koje se sastoje od keramičkih cevi koje su ugrađene u zidove i pod objekta. Sudeći po numizmatičkim nalazima, objekat datira sa početka 2. veka i bio je u upotrebi sve do gotskih najezda, krajem IV veka, kada je najverovatnije i uništen.

- Po svoj prilici radi se o Timacum Maius-u, prvoj stanici od Niša ka Dunavu. Pronašli smo objekat sa zidnim i podnim grejanjem, otkriveno je ložište i „tubuli“, keramičke cevi koje su sprovodile topao vazduh od ložišta iz kanala u podnicu i zidove objekta.- kaže dr Vladimir Petrović.

Još jedan nalaz, po rečima arheologa, zaslužuje pažnju. Nedaleko od pomenutog objekta otkriveni su ostaci dobro očuvanog antičkog puta sa masivnim kamenim ivičnjacima, koji prolazi kroz lokalitet i koji je deo starog itinerarskog puta Naissus – Ratiaria, koji je povezivao centralnobalkanske oblasti rimskog Naissus-a sa Podunavljem.

Arheolozi kažu da će pronađeni objekat iz antičkog doba biti zaštićen, a dalja istraživanja nastaviće se početkom aprila naredne godine.

Do tada će se vršiti dalja ispitivanja pronađenih stvari sa ovog lokaliteta, a krajnji cilj je potvrđivanje tačnog lokaliteta antičkog Timacum Maius-a.

Slaviša Milivojević, rukovodilac Zavičajne muzejske zbirke pri Kulturnom centru Svrljig, kaže da se na ovom prostoru, pre dolaska Rimljana, nalazilo naselje tračkog plemena Tribali, jer je upravo na ovom prostoru pronađeno desetak grobnica Tribala.

Najnoviji rezultati arheoloških iskopavanja na području Svrljiga bili su povod da Kulturni centar Svrljig organizuje predavanje pod naslovom „Kulturna baština Svrljiga“.

Arheolozi Dr Vladimir P. Petrović i mr Vojislav Filipović, su predstavili arheološku baštinu Svrljiga i upoznali prisutne sa najnovijim arheološkim otkrićima na području Svrljiga.

izvor: www.kcsvrljig.rs